3.3.2Overdrachtsmaatregelen

We hebben niet alleen te maken met direct geluid, dat vanuit verschillende bronnen de ontvanger bereikt. Ook de akoestiek in bedrijfsruimten is van invloed. Geluid kan op grotere afstand doorklinken via reflecties tegen wanden, vloer en plafond. Dat noemen we het nagalmgeluid, dat als een soort echo doorklinkt. Geluidsabsorberend materiaal in het gebouw heeft invloed op het naglamgeluid en kan veel bijdragen aan het reduceren van de geluidsbelasting.

Stap 3: Beperk de geluidsbelasting door aanpassingen in de bedrijfsruimte

Iemand die werkt bij een machine met meer dan 85 dB(A) zal zelf niet direct veel merken van de akoestiek van de bedrijfsruimte, omdat de directe geluidsbelasting van deze geluidsbron overheerst. Collega’s die op grotere afstand van een geluidsbron werken merken het nagalmgeluid wel.

Geluidsabsorberend materiaal in dak- of wandconstructies

In vrij grote ruimten, waar het geluidniveau ook op grotere afstand wordt bepaald wordt door enkele dominante geluidsbronnen, kan met geluidsabsorberend dak- en/of wandmateriaal een geluidreductie van 5 à 10 dB(A) in het nagalmveld worden gerealiseerd. Hierbij wordt de nagalmtijd bovendien verkort en dat wordt door medewerkers als een extra verbetering ervaren, doordat bijvoorbeeld spraak beter verstaanbaar is.

Voor het verbeteren van de akoestiek via het plafond- of dakoppervlak, zijn diverse materialen beschikbaar. In bestaande situaties geldt echter dat het aanbrengen van een geluidsabsorberende afwerking tegen de bovengelegen dakconstructie veelal niet toepasbaar is, in verband met geïnstalleerde technische voorzieningen zoals bekabeling, leidingwerk, een centrale afzuiginstallatie en lichtkoepels of lichtstraten.

De nagalm effecten van wanden kunnen door gebruik van geluidsabsorberend materiaal zoals dubbele wandpanelen die voorzien zijn van isolatie en perforatie aan de werkplaatszijde verbeteren. Net zoals bij aanpassingen in het plafond- of dakoppervlak zien we dat het wijzigen van wanden of wandbekleding in een bestaand situatie veelal niet toepasbaar is.

Neem bij verbouw- of nieuwbouwplannen het onderwerp ‘gebouw akoestiek’ mee vanaf dag één, zodat bij deze wijzigingen ook een geluidsreductie kan worden gerealiseerd.

Scheidingswanden of verplaatsbare geluidsschermen

Een geluidsbron kan met een scheidingswand of een verplaatsbaar geluidsscherm worden afgeschermd. Hiervoor kunnen materialen zoals gipskarton, multiplex, MDF of staalplaat worden gebruikt. Een geluidsscherm levert vooral op korte afstand achter het scherm geluidreductie op. Vóór het scherm kan het geluidniveau vanwege reflecties zelfs toenemen, tenzij de voorzijde geluidsabsorberend is uitgevoerd.

Op grotere afstanden heeft een scheidingswand of een geluidsscherm weinig effect, door reflecties van het geluid tegen plafond en wanden. Schermen dienen bij voorkeur zo dicht mogelijk bij de bron geplaatst te worden. Let hierbij wel op dat er geen verbindingen met de bron zijn, want hierdoor kan het scherm gaan meetrillen. Door de schermen mobiel uit te voeren, kan de opstelling worden aangepast aan de eisen die elk afzonderlijk project vraagt.

Stap 4: Beperk de overdracht op (groepen) personen

Een akoestisch gunstige lay-out

De indeling van een bedrijfsruimte heeft ook effect op de totale geluidsbelasting. Een akoestisch gunstige lay-out kunnen we realiseren door:

Dominante geluidbronnen te groeperen. Concentreer de geluidsbelasting in een deel van de ruimte, zodat een kleinere groep medewerkers wordt blootgesteld aan machines met een hoge geluidsbelasting.
Gebruik te maken van het geluids-afschermend effect van materialen, wanden en nissen in het gebouw.
Afdelingen met lage geluidniveaus bouwkundig af te scheiden van ruimten met hoge geluidsniveaus. Bijvoorbeeld door het magazijn niet ‘open’ in de werkplaats te plaatsen.
Voor zover mogelijk gebruik te maken van de richting-afhankelijke uitstraling van geluidbronnen. Plaats een open zijde van een omkasting niet richting bedieningspositie.

In de praktijk zien we regelmatig dat doorgangen tussen afdelingen voorzien zijn van roldeuren die altijd open staan. Sluit deze deuren zodat geluid minder ver kan doorklinken. Of plaats een snellopende deur met sensor, zodat de deur opengaat als iemand de deur nadert.

De lay-out wordt in de basis bepaald door het productieproces en de logistieke doorstroming. Hierbij is het goed om ook te kijken naar mogelijkheden om de akoestiek in het bedrijf te verbeteren. In bestaande situaties zijn veranderingen ten behoeve van een akoestisch gunstige lay-out vaak niet realistisch. Maar ook hier kunnen zicht bij verbouw- of nieuwbouwplannen kansen voordoen, waardoor de akoestiek verbetert.

Taakroulatie

Er zijn meerdere redenen om taakroulatie in te voeren in een bedrijf. In het algemeen helpt taakroulatie om geestelijke of lichamelijke belasting te verminderen; daarnaast wordt de flexibiliteit vergroot doordat medewerkers gemakkelijker werkzaamheden van elkaar overnemen. Ook om de individuele geluidsbelasting te verlagen kan taakroulatie nuttig zijn, als bijvoorbeeld taken die een hoge geluidsbelasting met zich meebrengen niet altijd door dezelfde persoon worden uitgevoerd.

Bij taakroulatie wisselen medewerkers werkzaamheden uit door verschillende taken of functies over afdelingen te roteren. Hierdoor wordt het werk minder eenzijdig en door ontwikkeling van nieuwe kennis en vaardigheden neemt de motivatie toe. Goede begeleiding bij de invoering van taakroulatie is essentieel, want zeker als iemand langdurig op een ‘eigen’ machine of activiteit gewerkt heeft, brengt verandering ook onzekerheid. Verder is het belangrijk dat er duidelijkheid is over wie wel of niet meedoet in de taakroulatie, zodat iemand niet het idee heeft achtergesteld te worden.

PAGO of PMO

Als er in het bedrijf schadelijk geluid (80 dB(A) of meer) voorkomt, dan is het verplicht om werknemers periodiek een gehoortest aan te bieden. Dat noemen we ook wel een audiometrisch onderzoek. Het wettelijk verplichte arbeidsgezondheidskundig onderzoek heet PAGO (periodiek arbeidsgezondheidskundig onderzoek). Een PAGO kan worden uitgebreid tot een PMO (preventief medisch onderzoek), waarin naast de verplichte onderdelen de algehele gezondheid van medewerkers wordt meegenomen. Zo’n PMO gaat bijvoorbeeld ook over leefstijl en psychosociale arbeidsbelasting. Bespreek het onderwerp ‘schadelijk geluid’ met de bedrijfsarts en laat hierover advies uitbrengen om de PAGO of PMO goed in te richten en aan te bieden in het bedrijf.